Özellikle son yıllarda yüksek enflasyon, artan yaşam maliyetleri ve asgari ücret artışları nedeniyle çalışanların en çok sorduğu konuların başında maaş zamları geliyor. Birçok çalışan, asgari ücrete yapılan zam oranında kendi ücretinin de artırılması gerektiğini düşünürken, işverenler ise böyle bir zorunluluğun bulunup bulunmadığını araştırıyor.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun gündeme gelen son kararıyla birlikte bu tartışmaya önemli ölçüde açıklık getirildi. Karara göre, iş sözleşmesinde veya toplu iş sözleşmesinde açık bir düzenleme bulunmadıkça işverenin her yıl maaş zammı yapma zorunluluğu bulunmamaktadır.

---

İşveren Maaş Zammı Yapmak Zorunda mı?

4857 sayılı İş Kanunu’nda işverenin her yıl işçiye belirli oranda zam yapmasını zorunlu kılan açık bir düzenleme bulunmamaktadır. Bu nedenle genel kural olarak işverenin ücret artışı yapıp yapmama konusunda takdir yetkisi vardır.

Ancak bu durum, işverenin her zaman zam yapmaktan kaçınabileceği anlamına gelmez.

Bazı durumlarda ücret artışı bir tercih olmaktan çıkar ve hukuki yükümlülük haline gelir.

---

Yargıtay’ın Son Kararında Ne Oldu?

Uyuşmazlık, emekli olan bir işçinin ücret farkı ve kıdem tazminatı farkı talebinden kaynaklandı.

Yerel mahkeme, işçinin ücretinin yıllar içerisinde asgari ücret artış oranına paralel şekilde yükselmesi gerektiği varsayımıyla hesaplama yaptı. Ancak Yargıtay bu yaklaşımın doğru olmadığına karar verdi.

Yargıtay’a göre;

• İşverenin asgari ücret artış oranında zam yapma zorunluluğu yoktur.
• İşçinin ücreti otomatik olarak asgari ücret artışlarına endekslenemez.
• Ücret farkı hesaplanırken somut sözleşme hükümleri ve işyerindeki uygulamalar dikkate alınmalıdır.

Bu nedenle çalışanın yalnızca “asgari ücret şu kadar arttı, benim maaşım da aynı oranda artmalıydı” şeklindeki iddiası tek başına yeterli görülmemektedir.

---

Asgari Ücret Artınca Herkesin Maaşı Artmak Zorunda mı?

Hayır.

Toplumda yaygın şekilde bilinen bu düşünce hukuken doğru değildir.

Asgari ücret artışı yalnızca asgari ücret seviyesinde veya altında kalan ücretlerin güncellenmesini zorunlu kılar.

Bir işçi asgari ücretin üzerinde maaş alıyorsa, işverenin o işçiye asgari ücret zam oranında artış yapma zorunluluğu bulunmamaktadır.

Örneğin:

• Asgari ücret %30 arttı.
• İşçinin maaşı asgari ücretin oldukça üzerindeydi.
• İşveren %10 zam yaptı veya hiç zam yapmadı.

Bu durum tek başına kanuna aykırılık oluşturmaz.

---

Hangi Durumlarda İşveren Zam Yapmak Zorundadır?

1. İş Sözleşmesinde Zam Hükmü Varsa

İş sözleşmesinde;

• Her yıl enflasyon oranında artış yapılacağı,
• TÜFE oranında zam uygulanacağı,
• Belirli tarihlerde ücret güncellemesi yapılacağı,

şeklinde hükümler bulunuyorsa işveren bunlara uymak zorundadır.

---

2. Toplu İş Sözleşmesi Bulunuyorsa

Sendikalı işyerlerinde toplu iş sözleşmeleri çoğu zaman ücret artışlarını ayrıntılı şekilde düzenler.

Bu durumda işverenin zam yapma yükümlülüğü doğrudan toplu iş sözleşmesinden kaynaklanır.

---

3. İşyeri Uygulaması Haline Gelmişse

Bazı işyerlerinde yıllardır düzenli olarak;

• Ocak ayında,
• Temmuz ayında,
• Enflasyon oranında,

zam yapılmaktadır.

Bu uygulama uzun süre devam etmiş ve işyerinde yerleşik bir çalışma koşulu haline gelmişse, bazı durumlarda işçi lehine kazanılmış hak tartışmaları gündeme gelebilir.

---

İşveren Herkese Farklı Oranda Zam Yapabilir mi?

Burada dikkat edilmesi gereken nokta İş Kanunu’nun eşit davranma ilkesidir.

İşveren;

• Aynı işi yapan,
• Aynı kıdeme sahip,
• Aynı nitelikte çalışanlar arasında

haklı ve objektif bir neden olmaksızın farklı ücret politikası uygulayamaz.

Örneğin;

• Eski çalışanlara %5 zam,
• Yeni alınan personele %40 daha yüksek ücret,

uygulanması bazı durumlarda eşit davranma borcunun ihlali olarak değerlendirilebilir.

---

Zam Yapılmaması Haklı Fesih Sebebi Olur mu?

Genel kural olarak hayır.

Sadece zam yapılmadığı gerekçesiyle işçinin iş sözleşmesini haklı nedenle feshetmesi mümkün değildir.

Ancak;

• Sözleşmede zam taahhüdü bulunuyorsa,
• Toplu iş sözleşmesine aykırılık varsa,
• Ücret asgari ücretin altına düşmüşse,

işçinin farklı hukuki hakları gündeme gelebilir.

---

İşçiler İçin En Büyük Yanlış Bilinen Konu

Çalışanların önemli bir kısmı şu düşünceye sahiptir:

“Asgari ücrete %30 zam geldi, benim maaşıma da %30 zam gelmek zorunda.”

Mevcut mevzuat ve Yargıtay içtihatlarına göre bu yaklaşım doğru değildir.

Asgari ücret artışı ile özel sektörde çalışan ve asgari ücretin üzerinde gelir elde eden işçilerin ücret artışı hukuken farklı kavramlardır.

---

Sonuç

Yargıtay’ın güncel yaklaşımına göre işverenin her yıl maaş zammı yapma zorunluluğu bulunmamaktadır. Ancak iş sözleşmesi, toplu iş sözleşmesi, işyeri uygulamaları ve eşit davranma ilkesi gibi unsurlar bu genel kuralın önemli istisnalarını oluşturmaktadır. Bu nedenle her somut olay kendi koşulları içerisinde değerlendirilmelidir.

Sıkça Sorulan Sorular

İşveren her yıl maaş zammı yapmak zorunda mı?

Hayır. Türk İş Hukuku’nda işverenin her yıl belirli bir oranda maaş zammı yapmasını zorunlu kılan genel bir düzenleme bulunmamaktadır. Ancak iş sözleşmesinde, toplu iş sözleşmesinde veya işyeri uygulamalarında ücret artışına ilişkin hüküm bulunuyorsa işveren bu düzenlemelere uymak zorundadır.

---

Asgari ücrete yapılan zam oranında maaş zammı alma hakkım var mı?

Hayır. Asgari ücrete yapılan zamlar yalnızca asgari ücret seviyesindeki çalışanlar bakımından doğrudan uygulanır. Asgari ücretin üzerinde maaş alan çalışanların ücretlerinin aynı oranda artırılması yönünde genel bir yasal zorunluluk bulunmamaktadır.

---

İşveren hiç zam yapmazsa bu durum hukuka aykırı olur mu?

Her somut olayın koşullarına göre değerlendirme yapılmalıdır. İş sözleşmesinde veya toplu iş sözleşmesinde zam yapılacağı kararlaştırılmışsa, işverenin zam yapmaması hukuka aykırılık oluşturabilir. Bunun dışında tek başına zam yapılmaması her zaman hukuka aykırı kabul edilmez.

---

İşveren çalışanlar arasında farklı oranlarda zam yapabilir mi?

İşverenin ücret politikası belirleme hakkı bulunmakla birlikte, aynı durumda bulunan çalışanlar arasında haklı ve objektif bir neden olmaksızın farklı uygulamalar yapılması eşit davranma ilkesinin ihlali olarak değerlendirilebilir.

---

Zam yapılmaması nedeniyle iş sözleşmesini haklı nedenle feshedebilir miyim?

Kural olarak yalnızca zam yapılmaması haklı fesih sebebi oluşturmaz. Ancak sözleşmede zam yapılacağına ilişkin açık hüküm bulunması veya ücretin yasal sınırların altına düşmesi gibi durumlarda farklı hukuki sonuçlar doğabilir.

---

İş sözleşmesinde enflasyon oranında zam yapılacağı yazıyorsa işveren buna uymak zorunda mı?

Evet. İş sözleşmesinde enflasyon oranı, TÜFE oranı veya belirli bir zam oranı öngörülmüşse bu hüküm tarafları bağlar. İşveren sözleşmedeki zam taahhüdüne uymakla yükümlüdür.

---

Toplu iş sözleşmesi bulunan işyerlerinde maaş zamları nasıl belirlenir?

Toplu iş sözleşmelerinde ücret artış oranları, zam dönemleri ve hesaplama yöntemleri ayrıntılı şekilde düzenlenebilir. Bu durumda işveren, toplu iş sözleşmesinde belirlenen zamları uygulamak zorundadır.

---

Uzun yıllardır düzenli zam yapılan işyerinde zam yapılmaması dava konusu olabilir mi?

Bazı durumlarda olabilir. İşyerinde yıllardır kesintisiz şekilde uygulanan ücret artışları çalışma koşulu haline gelmişse, somut olayın özelliklerine göre işçinin hukuki hakları gündeme gelebilir. Ancak her olay ayrıca değerlendirilmelidir.

---

İşveren maaşı asgari ücretin altında bırakabilir mi?

Hayır. İşveren hiçbir koşulda çalışanına yürürlükteki asgari ücretin altında ücret ödeyemez. Asgari ücretin altında ödeme yapılması halinde işçinin çeşitli işçilik alacakları ve yasal hakları doğabilir.

---

Maaş zammı yapılmaması nedeniyle geriye dönük ücret farkı talep edilebilir mi?

Ancak bunun hukuki dayanağının bulunması gerekir. İş sözleşmesinde, toplu iş sözleşmesinde veya bağlayıcı bir işyeri uygulamasında ücret artışı öngörülmüşse çalışan geriye dönük ücret farkı talebinde bulunabilir. Aksi halde yalnızca zam yapılmadığı gerekçesiyle ücret farkı talep edilmesi her zaman mümkün değildir.

---

Emekli olan işçi sonradan maaş farkı ve kıdem tazminatı farkı davası açabilir mi?

Evet. İşçinin ücretinin eksik hesaplandığını veya kıdem tazminatının hatalı ödendiğini düşünmesi halinde şartları varsa dava açması mümkündür. Ancak bu talepler somut deliller ve hukuki dayanaklarla desteklenmelidir.

---

İşveren maaş zammı konusunda tamamen serbest midir?

Hayır. İşverenin yönetim hakkı bulunmakla birlikte bu hak sınırsız değildir. İşveren; dürüstlük kuralına, eşit davranma ilkesine, iş sözleşmesine, toplu iş sözleşmesine ve iş hukukunun temel prensiplerine uygun hareket etmek zorundadır.

Global Hukuk Danışmanlık olarak avukatlık, danışmanlık ve koruyucu hukuki destek sunmaktayız.

🌐 www.globalhukukdanismanlik.com
📞 +90 312 213 09 09

BILGI VE HUKUKI DESTEK ALMAK İÇIN:

E-Mail: bilgi@globalhukukdanismanlik.com

Tel / Whatsapp : +903122130909

Whatsapp Destek İçin Tıklayınız…

www.globalhukukdanismanlik.com

——————————————————————————–

SORUMLULUK REDDİ: Bu web sitesinde yer alan materyaller Global Hukuk ve Danışmanlık tarafından hazırlanmış olup sadece bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Bilgilerin iletilmesi, bir avukat-müvekkil ilişkisi yaratma amacı taşımaz ve makbuz teşkil etmez. Bu web sitesi ve ilgili yazı yasal konular hakkında bilgi içerir ve uygun yargı alanında yetkili ve nitelikli bir avukatın hukuki tavsiyesinin yerini tutmaz. Global Hukuk ve Danışmanlık, bu sitenin içeriğinden herhangi birine veya tümüne dayanılarak yapılan veya yapılmayan işlemlerle ilgili her türlü sorumluluğu açıkça reddeder.

YASAL UYARI ve TELİF HAKLARI:Bu web sitesinin içeriğinde yer alan tüm eserler (yazı, resim, görüntü, fotoğraf, belge, vb.) GLOBAL Hukuk & Danışmanlık’ a ait olup, 5846 sayılı Fikri ve Sanat Eserleri Kanunu ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu kapsamında korunmaktadır. Bu hakları ihlal eden kişiler, 5846 sayılı Fikri ve Sanat Eserleri Kanunu ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nda yer alan hukuki ve cezai yaptırımlara tabi olurlar. Sitede yer alan ve hukuken koruma altında bulunan eserler ancak kişisel bilgi edinme amacıyla kullanılabilir. Ticari kullanım amacı taşımasa dahi, kişisel kullanım ve bilgi edinme amacını aşar nitelikte olan çoğaltma-dağıtma-haber yapma-yayımlama, vb. fiiller hak sahibi olan Avukat Ahmet Bilal DİKDOĞMUŞ tarafından dava ve şikayete muhatap olacaktır.

GLOBAL Hukuk & Danışmanlık’ tan yazılı izin alınmadıkça;

1-) Bu sitede yer alan makale ve yazılar atıf kurallarına uygun olacak biçimde atıf yapılıyor olsa dahi kopyalanamaz. Sitede yer alan bir görsel, fotoğraf, blog, resim, belge, yazı, makalenin bir bölümünün veya tamamen kopyalanmak suretiyle kullanımının suç teşkil ettiği hatırlatılmalıdır.

2-) Sitede yer alan eserlerin bütünü veya bir kısmı ya da sitenin bütünü veya bir kısmı değiştirilerek veya başka bir suretle diğer bir internet sitesinde veya yazılı, basılı evrakta kullanılamaz.

3-) Türk Patent Marka Kurumu’ nda tescilli marka konumunda olan “Global Hukuk” ibaresi ve logosu üçüncü kişiler tarafından kullanılamaz.

GLOBAL Hukuk & Danışmanlık